جمهوري، گرجستان، خودمختار، درياي

1800متر از سطح درياهاي آزاد در فلات ارمنستان واقع شده وکوهستاني ترين جمهوري ماوراء قفقاز است متوسط بلندي ارمنستان 2برابر متوسط بلندي قاره آسياست پست ترين نقطه ارمنستان 400متر از سطح درياي آزاد ارتفاع دارد).اميراحمديان،95:1376).
2-5-1-ساختار طبيعي :
ازنظر اوضاع طبيعي ,ارمنستان به علت قرار گرفتن بين سه درياي بزرگ ,از طرف غرب درياي سياه ومديترانه واز طرف شرق در ياي خزر,دارادي آب وهوائي سرد ومرطوب ودر زمستان تابستاني کوتاه وخشک وگرم وفصل پاييز وبهاري کوتاه است ارمنستان خود مرز دريائي ندارد.سرزمين ارمنستان از جنوب تا شمال دارادي جنگل هائي است ولي به علت عدم وجود خاک عميق در نقاط کوهستاني وخشک بودن تابستان ها درخت هاي جنگلي ارمنستان فاقد ارزش صنعتي است.ده درصد وسعت خاک ارمنستان را درياچه آب شيرين سوان در ارتفاع 2000متري اشغال نموده است .ارمنستان کلا 483000زمين زراعي دارد که زير کشت گندم وجو ،سيب زميني ،سبزيجات مختلف وعلوفه قرار دارد.ارمنستان از اولين جمهوري هاي جدا از اتحاد جماهير شوروي است که تقسيم ارضي شده ودر حال حاضر کشاورزي ودامداري در ارمنستان به دست خود مالکان اداره مي شود.( .(اميراحمديان،71:1380 ) 2-5-2-ساختار سياسي :
نظام حکومتي ارمنستان در طي يک دهه داراي سه سيستم سياسي متفاوت از يکديگر بوده است ،تا سال 1370ساختار حکومت تک حزبي وبراساس شکل بندي قدرت متمرکز در اتحاد شوروي هدايت مي شد.بعد از فروپاشي اتحاد جماهير شوروي ،ساختاردوران انتقال پديدار گرديد.مرحله سوم از سال1374هجري شمسي آغاز شد که در اين مرحله ساختار ديوان سالار(بوروکراتيک)قدرت شکل گرفت .قانون اساسي ارمنستان در 1995ميلادي تصويب شد.با تصويب آن وظايف واختيارات مردم وحکومت ,نحوه رابطه ميان نهادهاي قدرت با يکديگر وميزان حقوق وآزادي هاي مردم مشخص شدوارمنستان براي اولين بار داراي قانون اساسي مستقلي شد.براساس قانون اساسي تصويب شده ,نام کشور ,جمهوري ارمنستان وساختار حکومتي آن رياستي مي باشد.ارمنستان داراي حکومت جمهوري ومجلس نمايندگان منتخب از طرف مردم با تعداد 260نماينده است .اين کشور داراي 22وزارتخانه مي باشد.انتخاب رياست جمهوري با راي مردم به تائيد مردم مي باشد وبراي يک دوره 5ساله انتخاب مي شوند.ونخست وزير توسط رئيس جمهور انتخاب مي شود که بايد به تائيد مجلس هم برسدوکشور ارمنستان به 37 منطقه تقسيم شده است که هرمنطقه داراي فرماندار است که از طرف دولت تعيين مي شود که براي اداره کردن جاري دولتي وکارهاي روزمره مردم انجام وظيفه مي کنند ولي حق تعيين وتدوين هيچگونه قانوني ندارند.
قوه مقننه براساس قانون شامل يک پارلمان است که تحت عنوان وشوراي ملي خوانده مي شود وبه مدت 5سال از طريق راي مستقيم مردم انتخاب مي شوند وشامل 131کرسي است .نمايندگان مجلس در چارچوب سيستم حزبي انتخاب مي شوند .75کرسي در مرحله اول وبراساس اکثريت آراءتوزيع مي گردد .56کرسي باقي مانده نيز بر اساس ميزان آراءکسب شده توسط احزاب تقسيم مي شود.مهمترين احزاب ارمنستان عبارتند از -جنبش ملي ارامنه ,فدراسيون انقلابي ارمني (داشناکسيون)،حزب کمونيسم ،اتحاديه دموکراتيک ملي ،اداره شهروندي وچند حزب ديگر.
قوه قضائيه ارمنستان مطابق قانون ،شامل دادگاه ،قانون اساسي ديوان عالي کشور ودادگاه هاي عادي مي باشد .در اين قانون شورائي نيز تحت عنوان شوراي عدالت در نظر گرفته شده که متشکل از رئيس جمهور ،وزير دادگستري ودو عضو منتخب از سوي رئيس جمهور وچهار عضو منتخب از سوي شوراي ملي است. ( صديق،77:1383 -75 ) 2 -5-3- ساختار اقتصادي :
قبل از استقلال ارمنستان در سال 1991،اين کشور يکي از مناطق صنعتي شوروي به حساب مي آمدوداراي صنايع توسعه يافته اي در بخش هاي مهندسي ,شيميائي ,متالوژي ,راديو الکترونيک وغيره …بوده استحدود 60درصد توليدات اين جمهوري را توليدات مربوط به بخش صنايع تشکيل مي دادوواردات وصادرات کالا بيش از 50درصد توليد ناخالص داخلي را در دهه 80شامل مي گرديد ارمنستان نخستين جمهوري عضو جامعه کشورهاي مشترک المنافع مي باشد که در سال 1994 ميلادي به نرخ رشد اقتصادي مثبت دست يافت .زمين هاي قابل کشت در ارمنستان به دلايل کوهستاني بودن اين کشور بسيار محدود است .اين جمهوري وارد کننده عمده مواد غذائي بشمار مي رود .تقريبا 60درصد از نان و65درصد از محصولات لبني اين کشور وارداتي مي باشد.زمين زير کشت بالغ بر697000هکتار ومعادل 16درصد از مساحت اين کشور مي باشد که منطقه حاصلخيز آن در دره آرارات قرار دارد.بين کشورهاي مشترک المنافع ,ارمنستان اولين جمهوري مي باشد که خصوصي سازي زمين هاي کشاورزي را در سال 1991 ميلادي شروع نمود و80درصد زمين هاي کشائرزي وتعداد 561مزرعه از 713مزرعه کشت دسته جمعي نمود /اين عامل توليد محصولات کشاورزي را 15درصد افزايش داد.اقتصاد ارمنستان با سرعت کم وبطور تدريجي رو به رشد است.برخي سرمايه گذاري ها بطور محدود آغاز شده که مي تواند در احياي اقتصاد نقش داشته باشد .ضعف اقتصادي مفرط ارمنستان در پذيرش طرح هاي تبادل سرزميني وانعطاف ارامنه نيز تاثير خواهد داشت.تذکر اين نکته نيز ضروري است که قره باغ به نسبت ارمنستان کمک خارجي بيشتري دريافت کرده ووضع نسبتا بهتري دارد .اين کمک ها از جانب دولت
هاي غربي وهم از جانب ارامنه ساکن در ساير کشورهاي جهان بوده است .با سرمايه هاي خارجي که حدود 3ميليارد دلار تضمين زده مي شود کارخانجاتي توسط سوئيسي ها ,آلماني ها وانگليسي ها در قره باغ احداث شده است. صديق،80:1383 -79 ).
2-6-جمهوريهاي خودمختار قفقاز جنوبي:
2-6-1-جمهوري خودمختارآبخازستان:
اين جمهوري خودمختار در شمال غربي گرجستان ودر ترکيب اداري آن قرار دارد.مساحت آن 02/866کيلومترمربع است وبيش از نيم ميليون نفرجمعيت دارددر1936به عنوان يک جمهوري خودمختار ضميمه گرجستان شد ودر اوت 1990شوراي عالي آبخازي اين جمهوري را مستقل اعلام کرد که موجب درگيري وجنگ تا1994گرديد وبا ميانجي گري روسيه سرانجام در اين سال به آتش بس انجاميددرحال حاضر نيز آبخازستان عملا از کشور جدا شده وحکومت گرجستان در آن قدرتي نداردودولت روسيه به همراه اوسيتياي جنوبي استقلال آن را به رسميت شناخته است وازآن حمايت مي نمايد. (اميراحمديان،165:1381)
2-6-2-جمهوري آجارستان:
جمهوري خودمختار آجارستان در جنوب غربي گرجستان وجنوب شرقي درياي سياه واقع شده واز جنوب با ترکيه هم مرز است آجارستان يک جمهوري خودمختار در ترکيب دولت گرجستان است که اکثريت ساکنان آن راگرجي ها تشکيل مي دهند مساحت آن 2900کيلومترمربع است آجارها داراي همان زبان وفرهنگ گرجي هستند واز نظر شکل ظاهري تفاوتي با گرجي ها ,ايمرتي ها يا گوري ندارند .(اميراحمديان:166:1381) .

2-6-3-اوستياي جنوبي :
استان خودمختاراوسيتياي جنوبي در دامنه هاي جنوبي رشته کوه هاي قفقاز مرکزي قرار داردوقسمتي از دشت کارتلي داخلي را تشکيل مي دهد.تاقبل از استقلالذ گرجستان در سال1991,اين ناحيه در دوران حکومت شوروي به عنوان استان خودمختار اوستياي جنوبي در ترکيب گرجستان شوروي قرارداشت.پس از استقلال وبروز نا آرامي هاي قومي ودر گيري نظامي با دولت مرکزي ,خودمختاري آن لغو وبه نام ناحيه تسخين والي ناميده مي شد.مساحت اوستياي جنوبي 3900کيلومتر مربع است که 4/5درصد از کل قلمرو گرجستان را شامل مي شود. (اميراحمديان،289:1381) 2-6-4-جمهوري خودمختار نخجوان:
در ترکيب دولت جمهوري آذربايجان قراردارد وبه علت فاصله وجدائي آن با خاک اصلي آذربايجان بصورت خودمختار اداره مي شود .جمهوري خودمختار نخجوان درتاريخ 9فوريه 1924تشکيل شده است مساحت آن 5500کيلومترمربع است واز نظر اداري به 5ناحيه تقسيم مي شودپس از شروع واوج گيري مناقشه قره باغ بين آذربايجان وارمنستان ودرگيري ها ارتباط زميني اين جمهوري با خاک اصلي آذربايجان قطع شده است . (اميراحمديان،234:1381)

2-7-استان خودمختار قره باغ کوهستاني:
2-7-1موقعيت جغرافيائي وطبيعي قره باغ: نقشه 2-3-نقشه سياسي قره باغ

دانشگاه آزاد اسلامي واحد رشت
عنوان
جايگاه ارمنستان در روابط ژئوپليتيک ايران وترکيه
نقشه
موقعيت جغرافيائي قره باغ
استاد راهنما
دکتر رضا سيمبر
نام دانشجو
حسين جهان طلب

www.rasanews.ir))
قره باغ (به زبان آذري به معناي باغ سياه )ولايتي تاريخي در جمهوري آذربايجان است .که قلمرو آن از کوه هاي قفقاز صغير آغاز مي شود وتا اراضي واقع در بين رودهاي کوراوارس امتداد مي يابد مرکز اين ولايت شهر اسپانکرت است که آذربايجاني ها آن را خان کندي مي نامند(راه ورزارع،1:1387).
اين منطقه که با مساحتي حدود 4400کيلومترمربع ،5/1درصداز کل مساحت آذربايجان را به خود اختصاص داده است در 7کيلومتري مرز ارمنستان و25کيلومتري شمال مرز ايران ودر غرب جمهوري آذربايجان قراردارد(افشردي،147:1381).
قره باغ براساس سرشماري سال 68ش(1989م)189هزار نفر جمعيت داشته است که 77درصد آن ها ارمني و5/21درصد آذري وبقيه از سايراقوام بوده اند.بعداز آغاز جنگ قره باغ در سال 1991تعداد زيادي از آذري زبان ها از اين منطقه وشهرهاي اطراف قره باغ آواره شده اند وهزاران نفر از آنها کشته شده اند وارامنه وتا حدودي کردها اکثريت مطلق قره باغ را تشکيل مي دهند.(کاظمي،411:1384)
2-7-2-تقسيمات اداري استان قره باغ :
از نظر تقسيمات اداري ,قره باغ استان خودمختاري است که در ترکيب جمهوري آذربايجان قراردارد.نام اداري آن استان خودمختار قره باغ کوهستاني است که هفتم ژوئن سال1923تشکيل شده است .از نظر تقسيمات داخلي اين استان به 5ناحيه (رايون)به نامهاي زير تقسيم مي شود عسگران-مارتوني -هادروت -شوشا ومارداکرت اين استان داراي دو شهر به نام هاي خان کندي وشوشا -5شهرک يک قصبه و220روستااست مرکز آن شهر خان کندي است. (اميراحمديان،151:1381)
2-8-موقعيت ژئوپليتيکي قفقاز:
قبل از فروپاشي اتحاد شوروي مهمترين اهميت ژئوپليتيکي وژئواکونوميکي اين منطقه نفش آفريني آن به عنوان بزرگترين معبر ارتباطي شوروي از طريق ايران وحوزه درياي سياه با دنياي خارج وهمچنين نقش آفريني استراتژيکي آن به عنوان سپر دفاعي جهان کمونيستي در مقابل کاپيتاليستي به شمار مي رفت.
پس از فروپاشي با توجه به واقعيت هاي ژئو پليتيکي منطقه وفضاهاي پيراموني از جمله رژيم حق
وقي درياي خزر ,نقش قفقاز در ارسال منابع انرژي درياي خزر وآسياي مرکزي به بازارهاي بين المللي ,موقعيت مواصلاتي وارتباطي در بين حوزه هاي ژئو پليتيکي آسياي مرکزي -خاورميانه -درياي سياه وآناتولي وبه تبع آن پيوستگي وتعلقات ژئوپليتيکي پيراموني ،تعلقات قدرت هاي منطقه اي وفرا منطقه اي در قفقاز ،جغرافياي سياسي پيچيده ودر هم آميخته قومي -زباني منطقه ونيز پيوستيگهاي فرهنگي آن با مناطق پيراموني ،مناقشات ژئو پليتيکي موجود در منطقه قدرتمندي نيروهاي واگراونوع رفتاري دولت هاي منطقه در مناسبات سياسي واقتصادي با يکديگر ونيز با دولت هاي منطقه اي وفرا منطقه اي وبه تبع همه اين ها نوع الگوي ژئوپليتيکي حاکم برمنطقه قفقاز نقش آفريني ويژه هاي در معادلات ژئو پليتيکي وژئواکونوميکي منطقه اي وجهاني بازي مي کند.( وليقلي زاده،456:1388) . يکي ازويژگيهاي ژئوپليتيکي کشورهاي قفقاز به جز گرجستان محصور بودن در خشکي وبه اصطلاح بري بودن آنها است.که براي جبران اين تنگناي جغرافيائي مي بايست از خاک کشورهاي همسايه به عنوان گذرگاه ومسير دسترسي به آبهاي آزاد استفاده کنندکه اين نياز ,مسائل بعدي از قبيل حق عبور ,مسائل حقوقي وغيره را مطرح مي کند.البته وضعيت سه کشور منطقه قفقازاز اين جهت يکسان نيست. گرجستان با دارا بودن سواحل طولاني در کنار درياي سياه نسبت به دو همسايه ديگر قفقازي وضعيت مناسب تري را دارا است .راه آذربايجان براي دستيابي به آبهاي آزاد عبور از گرجستان ورسيدن به درياي سياه يا عبور از گرجستان وترکيه واتصال به درياي مديترانه است .ارمنستان در ميان سه کشور منطقه قفقاز از اين جهت نامناسب ترين وضع را داراست وبطر کلي در خشکي محصور است .اين محاصره با رويکرد ناهماهنگ سياسي سه عمسايه عمده شرقي (آذربايجان)شمالي (گرجستان)وغربي (ترکيه )تشديد شده است ومسير ايران را تنها گزينه قابل بهره برداري ارمنستان تبديل نموده است (صديق،45:1383)

2-9-جايگاه قفقاز درنظريه هاي ژئوپليتيکي :
2-9-1-نظريه قدرت بري مکيندر :
مکيندر نظريه خود را براي اولين بار در سال 1904م طي مقاله اي تحت عنوان محور جغرافيائي تاريخ در محل انجمن سلطنتي جغرافيا در انگليس ارائه داد.او اصالت را به خشکي در توليد قدرت مي داد ودر تفسير اين امر چهارچوب نظري -فضائي از اوراسيا را ارائه کرد.براساس اين نظريه خشکي بزرگ اوراسيا داراي ناحيه غيرقابل دسترسي از سوي قدرت دريائي بود که نقش دژرا بازي مي کرد وبين رود ولگا در غرب ،سيبري در شرق،ارتفاعات البرز وهندوکش در جنوب واقيانوس منجمد شمالي در شمال قرارگرفته بود.(حافظ نيا،28-29:1389)